Euskara Eguna, 2011.eko abenduaren 2an

Open publication - Free publishing - More eguna

Crítica sobre una película: Toy Story (Kepa)

Ficha técnica

Título: TOY STORY
Año:2009

Nacionalidad:Estados unidos

Director/es:Lee Unkrich
Actores y actrices (si son personas y no dibujos)Tom hanks,Tim allen...
Género (animación, drama, comedia...):Animacion,aventuras y comedia

(foto del cartel del filme)
Argumento

En una casa donde los juguetes tienen vida pasan unas cosas muy impresiontes
Valoración

Excelente ncipio a fin.Muestran un enorme grado de amistad.Es una de las mejores peliculas del 2010.Sin lugar a dudas hay que verla.

Makinak (Sergio)

Zer dira makinak eta zertarako balio dute?

Ahalegin gutxiago egiteko balio dute.
Zer motatako makinak daude?

Bakunak eta komplexuak.

Zer zati dituzte makinek?

Gurpilak,poleak,plano inklinatutak eta palankak.
Zer dira eragile mekanikoak eta zertarako balio dute?

Makinak mekanikoak.
Zer eragin izan dute aurrerapen teknikoek gizartean?

Lan egiteko moduen, garraiobideen, osasungintzako, komunikabideetako, kulturako eta aisiako aldaketak eragin ditu.

Crítica sobre una película: 3 metros sobre el cielo (Eneritz)

Ficha técnica

Título: 3 metros sobre el cielo
Año: 2010

Nacionalidad: Italia

Director/es: Federico Moccia
Actores y actrices (si son personas y no dibujos): Mario Casas,Maria Valverde
Género (animación, drama, comedia...):

Drama, comedia

Argumento
Resume brevemente el argumento (recuerda no explicar el final).

Responde:

- ¿Quiénes protagonizan la historia?

Step, Babi
- ¿Dónde y cuándo ocurre?

La mitad de la peli ocurre en una carretera o en un colegio, cuando los chicos y las chicas se empiezan a enamorar

- ¿Que puede despertar más el interes de la historia?

Los chicos son salvajes y a las chicas les gusta estudiar
Valoraciòn
La pelicula es muy bonita. Puedes llorar un poco si eres sentimental y explica como son diferentes los chicos y las chicas. Yo aconsejo verla.

Gaueko animaliak: Saguzarra (Ania)

Saguzarrak ugaztun hegalariak dira. Hegan dakiten ugaztun bakarrak dira, baina ez dute hegaztiek bezala hegan egiten, ez baitituzte besoak mugitzen. 1.100 saguzar espezie mundu osoan daudela kalkulatzen da, hau da, ugaztun guztien 20%. Euskal herrian 25 espezie daudela esaten da. Adibidez, Saguzar Arrunta ospetsuenetako bat da. Europako saguzarrik txikiena da.
Saguzar mota asko daude. Txikienek 29-33 mm. artean neurtzen dute, eta 2 gramoko pisua dute. Handienek 1,5 m-ko tamaina eta 1,2 kg-ko pisua dute.
Saguzar espezie bakoitza toki batean bizi da. Hiru portaera daude: urte osoan haitzuloetan egoten direnak, urteko garai batzuk bakarrik pasatzen dutenak eta urte osoan kanpoan pasatzen dutenak.
Gutxi gorabehera, saguzarren 70%-a intsektujaleak dira, eta besteak fruitujaleak dira. Oso saguzar haragijale gutxi daude.

Euskal Herriko pertsonaia mitologikoa: Olentzero (Aitor)

Bazen behin, kondairaren arababera, Olentzero euskal mendietan bizi zen jentil bat. Behin, bere linukoek zerumuga aldean izan handi bat ikusi omen zuten, eta zer ote galdetu zioten beraien arteko zaharreari. Agureak esan zienez, neguaren amaiera iragazten zuen izan hark. Hasiera batean kantak"negua heldu dala" zioen arren, kristautasunaren eraginez "Jesus jaio zala" ugari erabili da.

Hala, jentil guztiak beren burua amildegitik behera botatzeko agindu zuen. Guztiek bete zuten esana, Olentzerok izan ezik. Honek belenera jo zuen, Jesus gurtzera eta Euskal Herrira itzulinik, Jesusen Berri Ona zabaltzen hasi zen.

Kristo jaiotzaren berri ematera menditik jaitsitakoartzain edo ikzkinaren itxuraz irudikatu ohi da gaur egun. Kostaldeak, arrantzale ofizikoa bezala ere ageri jendearen sinesmeren arabera. Batzuek esanahi erlijisioa nabarmentzen dute; beste batzuek,berriz, gabonetako ezaugarri paganako edo sekular moduan nahiago dute. 50. hamarkadan, Iruñean egin zen estrainekoz Lesakan egiten den moduan.

Azken hamarkadetatik honantz, beste herrialdetan Bizarzuri eta Hiru Erregei ematen zaien egitekoa hartu du Olentzerok, umeei gabonetako opariak banatzea, alegia. Honek eztabaidak ekartzen ditu Olentzerok hartu beharreko irudiaren ondoan. Olentzero pipa erretzailea, aborkaduna eta jale eta dale porrokatua, ez dator bat eguberriaetako gainerako pertsonaien irudi lightarekin, eta dendari batzuk dagoeneko hasi dira Olentzero dostemio eta dotoreagoak saltzen, ezarritakokanoen arabera. Toki askotan, oraindik ere lastoz edo kartoiez egindako panpina etxez etxe diru eskean eramaten da.

Gaueko animaliak: Hontza (Ainhoa)

Hontz gau hegazti harrapari batzuen izena da.Ugaztun txikiak,intsektuak eta txoritxoak ehizatzen dute gehien nahiz eta arrainak era jaten ditu.Hontzak mozolo formsa du eta egunean egiten du lo eta gauean esnatuta dago.Honz epezie asko daude:hontz hnandi,hontz zuria,apo hontza,hontz ertaina,zingira hontza,hontz arrantzaleak,hontz gabiraia,mairu hontza,hontz tropikala eta zuloetako hontza.

Hontzak sei atzamar ditu ,bi begi handi eta distiratsuak,bi belarri handi eta kanpoko nabarmena tolestuta dauka eta moko papagai modukoa da eta pixka bat kakoduna dute mokoa.

Bere begiak gauean iuminatzen dute oso distiratsuak dielako eta handiak direlako.

Euskal Herriko pertsonaia mitologikoa: Galtxagorria (Leire)

Galtxagorriek hainbat izen desberdin dituzte adibidez: Mamur, Mamarro, Prakagorri, Gaizkiña, Mozorro, Bestemutillak, Enemigillos Ximelgorri... Normalean galtzagorriak leku hauetan bizi dira: Nafarroako lurraldean asko daude adibidez: Lesakan eta Leitzan; Bizkaia aldean, Gernikan, Orozkon, Ziortzan eta Bedian; Araban, Abezian eta Añesen; Gipuzkoan, Albizturren eta Zarautzen. Behe Nafarroan eta Lapurdin ere bizi dira. Galtza gorriz jantzitako gizontxo txiki-txikiak dira galtxagorriak eta zapatilla bereziak eramaten dituzte: zapatilaren punta kizkurtuta daukate. Bizkorrak, biziak, onak eta jostalariak dira jeinu laguntzaile hauek. Jabeak orratzontzi edo kutxatxo batean izaten ditu, eta bere esanetara daude edozein lanetan laguntzeko, lan hori ia ezin izan da sinetsi. Bizileku duten orratzontzia irekitzean, nagusiaren buru inguruan biraka hasten dira zer egitea nahi duen etengabe galdezka. Jabeak agindutako lanak egiten egoten dira gauez, eta, etxekoen pozerako, hurrengo goizerako badute lana amaituta. San Joan bezperako gauean, sasi baten gainean, orratzontzia edo bestelako ontzi bat utziz gero, Galtxagorriak bertara etortzen dira, eta haien jabe egiten zara. Igarleek, aztiek edo petrikiloek sinesgaitza den zerbait egiten dutenean, esan ohi da Galtxagorrien laguntza izan dutela haiei

Ipuina

Bizkaiko Kortezubi herrian kontatzen denez, gizon batek Galtxagorri batzuk erosi omen zituen zeregin batzuk egiteko. Orratzontzia ireki eta lan bat agindu zien, eta haiek berehala egin zuten. Gero beste lan bat egiteko esan zien, eta hauek ere lana egin zuten. Hirugarren eskakizuna bete ondoren, Galtxagorriak zer egin behar zuten galdetu zioten nagusiari. Nagusiak, orduan, gizontxo txikiekin nazkatuta, pote batean ura ekartzeko agindu zien. Lan hau ezin izan zutenez egin, erretiratu egin omen ziren.Zarautzen, Galtxagorrien jabe zen baserritar batek idi-proba batean hartu omen zuen parte. Bere lehiakideen idiek harria errazago zeramatela ikustean, atera Galtzagorriak eta laguntza eskatu zien. Horrela, haren idiek aurreratu egin zituzten aurkariak, eta irabazi egin zuen apustua baserritarrak.

Crítica sobre una película: Astro Boy (Alejandro)

Ficha técnica

Título: Astro boy
Año: 2003

Nacionalidad: EEUU

Director/es: Rintaro (Hayasy Shigeyuki)
Actores y actrices (si son personas y no dibujos):

Género (animación, drama, comedia...):

Aventuras(foto del cartel del filme)

Argumento

Va de un niño que muere. Como su padre construye robot constuyo un robot como él, que le funcionaba con energia azul. Se enfada con su padre y se va.
Valoración

Valora la película: especifica las características del filme que te gustaron o que te desagradaron, y explica por qué te causaron esa impresión.

Crítica sobre una película: Shrek (Iris)

Ficha técnica

Título: SHREK 2
Año: 2007
Nacionalidad: EE.UU.
Director/es: ANDREW ADAMSON, KELLY ASBURY, CONRAD VERNON
Actores y actrices (si son personas y no dibujos): DIBUJOS
Género (animación, drama, comedia...): ANIMACIÓN

Argumento

Shrek 2 cuenta la historia de Fiona y de Shrek.
Un día el rey de muy-muy lejano invito a Fiona como diria él a su hija y a su esposo para que se conociesen.
Para que supiesen sobre el mensaje mando a alguno de sus empleados a la casa de Shrek y Fiona para decirselo Shrek dijo que no pero al siguiente día le combencio y se posieron de camino a muy-muy lejano en un carruaje.
Al llegar al pais de muy-muy lejano y al bajarse del carruaje se sorprendieron todos los ciudadanos y los reyes.
Valoración
Me parece una historia divertida sobre un tema muy interesante y grecioso para pasar un buen rato de risas.
Es ideal para echarse unas risitas y pasar tiempo con la familia viendo la peli.
Ademas es adecuada para cualquier tipo de poblico sean mayores o pequeños.

Euskal Herriko pertsonaia mitologikoa: Lamia (Janire)

LAMIAK

Lamiak edo amilamiak erreka zuloetan egoten dira ilea urrezko orraziaz orrazten. Hankak oiloenak bezalakoak izaten dituzte, eta gizakumeak liluratuta lagatzen dituzte. Kostaldean, lamiak gerritik behera arrain dira eta itsaslamia izena dute.

Lanean laguntzen diete opari bat ematen dietenei; honela, zubi batzuk lamiek egindakoak dira: Ebraingoa (Bidarrai), Azalaingoa (Andoain), Urkulukoa (Gatzaga), Ligikoa... Gauez egiten dituzte eraikuntzok.

Ostadarraren muturrean lamia bat egoten da ilea orrazten, eta eguzkiak bere adatsean joz zabaltzen du ostadarra. Lamia arrak ere badira eta sekulako indarra dute. Gauez trikuharriak egiten dituzte batzuetan, eta etxeetan sartzen dira askotan etxekoak oheratutakoan. Izen desberdinak dauzkate: Maideak, Mairiak, Intxixuak (Oiartzunen), Saindi Maidi (Nafarroa Beherea).
LAMIEKO KONDAIRA BAT: LIDIAKO ZUBIA

Aspaldi, orain dela ehunka urte, Zuberoako Ligiko jaunak zubi bat eraikiarazi zuen herria zeharkatzen duen ibaitxoaren gainean. Euskal harginek harria ondo lantzearen fama zeukaten mundu osoan, baina oraingo honetan, eraikuntza aparteko gauza ez izan arren, bukatu baino lehen erori egin zen.Berriro eraikitzea agindu zuen eta berriro erori zen.Hirugarrenez horrelakorik gerta ez zedin, Ligiko jaunak Lesarantzuko lamiei deitu zien zubia egin zezaten. Lamiek pozez zoratzen onartu zioten lana, baina baldintza bat jarri zioten:-Inoiz eroriko ez den moduko zubia egingo dugu eta oilarrak jo baino lehen egin ere, baina zure arima nahi dugu gure lanaren truke.Ligiko jaunak pentsatzen jardun zuen une batean.-Zubia berehala behar dut eta arima... bukatzen dutenerako zerbait bururatuko zait.Tratua onartu zuen eta lamiek beren lanari ekin zioten.Ehunka ziren: batzuek harriak lantzen zituzten; besteek eskuz esku pasatzen zituzten esanez:-To. Gilen! Har ezak, Gilen! Emadak, Gilen! Hemen hamaika mila Gilen gara!Ligiko jaunak gazteluko dorretik ikusten zuen lanaren martxa. Beti erritmo berean ari ziren, beti hitz berak esanez:-To, Gilen! Har ezak, Gilen! Emadak, Gilen! Hamaika mila Gilen gara hemen!Azkenean, harri bat besterik ez zen falta zubia osatzeko.-To, Gilen! Har ezak, Gilen!... Azkena duk, Gilen!Eta jartzera zihoazen une hartan bertan, Ligiko jaunak oilategian prest zuen lasto pilari su eman zion eta berehala sekulako argitasuna egin zen bertan. Oilar gaztea ikaratuta esnatu zen, eta egunak lotan hartu zuelakoan hegoak astindu eta kukurrukuka hasi zen ahal izan zuen indar handienaz.Oilarra entzundakoan, lamiek lanari utzi eta iskanbila zaratatsu artean desagertu egin ziren. Ipintzea falta zitzaien harria ibaira erori zen. Honela zioten ihes egiten zuten bitartean:-Oilar madarikatua! Martxoko oilar madarikatua!Geroztik, Ligiko zubia harri baten faltan dago. Ura bare eta garden dagoenean, zulo bat ikus daiteke habe batean eta harri gorri handi bat ibaiaren hondoan. Asko saiatu izan dira hura handik ateratzen baina oraindaino ez du inork lortu.

Gaueko animaliak: Kiwi (Amets)

Kiwia animalia lotsati eta gautarra da. Usaimena oso garatua du, lur azpian dauden zizareak jaten dituelako batik bat. Hala ere, orojalea da.Arrautzak arrak zaintzen ditu lurrazpian, baina arrautza jaio ondoren, kiwia oraindik garatu gabe, bere kaxaz baliatu behar da janaria bilatzeko.

Hegan egiten ez dakien hegastia da, eta txikia da, oilo baten tamaina baitu gutxi gorabehera. "Kiwi" izena maori hizkuntzatik dator, Zeelanda Berriari europarrak joan baino lehen hitz egiten zen hizkuntza, alegia.
Kiwi generoak bost espezie ditu, horietako bat lau azpiespezie dituena. Hona hemen:

Kiwi orbandun handia edo Roroa,Kiwi orbandun txikia,Rowi Tokoeka honek lau azpiespezie ditu: Stewart Uharteko Tokoeka,Iparraldeko Fiordlandeko Tokoeka,Hegoaldeko Fiordlandeko Tokoeka,Haasteko Tokoeka, Iparraldeko Uharteetako Kiwi marroia.

Espero dut zeuen gustokoa izan dela kiwiaren deskribapena.

By:Amets

Ama bilaketa (Pablo)

AMA BILAKETA
Bazen behin familia bat,Bizkaiko herri txiki batera joan ziren bizitzera. Baina etxea kanposantuaren ondo ondoan zegoen.

Umea gauetan hotsak entzuten zuen eta joan zen kanpora begiratzera,baina konturatu gabe kanposantuan sartu zen. Kanposantuaren koba batean bi argi ikusi zituen eta koban sartu zen.Koban, bat-batean, zonbi bat atera zen. Zonbiak umea zonbi bihurtu zuen.
Hurrengo egunean, aita eta ama joan ziren bilatzera umea. Aita eta ama sartu zirenean kanposantuan, koba ikusi zuten eta sartu ziren. Kobatik umea atera zenean, ama eta aita hilda zegoela konturatu ziren eta, beldurduta, korrika joan ziren. Baina umeak aitaharrapatu zuen eta zonbia bihurtu zuen.

Orduan, haloween egun guztietan umea eta aita ateratzen ziren kobatik ama bilatzera etxe guztietatik. Baina geroztik ama desagertu zen eta inork ez dio berriro ikusi.
Nola uste duzu dagoela ama, hilda edo bizirik?

Aresketamendi (Izaro)

Gu Itsasoko Amako (Santurtzi) seigarren mailako ikasleak urriaren 14an joan ginen. Areskrrtamendi Amurrion dago. Parke natural honek energia berriztagarriak eskainita
dauka: Airea, ura, eguzkia eta biomasa.
26 aparatu energetiko daude umeak, nagusiak... probatzeko ibilbide gidatu batean. 22600km karratu ditu, parketik ibitzeko egurrezko kilometro bateko espiral batetik joan behar gara, belarra ez zapaltzeko.
Pasaden urtean 3.248 pertzona joan ziren Aresketamendira, haien artean 2.165 ikasle.
Aparatu energetiko haien artean AEROPONPA dago. Errota hauek ekoizten duten energia ez da elektrikoa, mekanikoa baizik. Eta putzu bateko ura ponpatzeko erabiltzen dira.
TXONDORRAK:
Haritz, pago edo artearen egurretik ikatz begetala ekoizteko ondoko urratsak jarraitu behar ditugu.
Nire uztez Aresketamendi bizitatzea hezigarria izan daiteke batez ere umeentzat. Gure planeta energia berriztagarriez betetzeko eta ingurumena zaintzeko. Bakoitzaren denbora librean zeozer ineresgarri egiteko idei ona baita.

Soka Kanta: Txoria goian kantari

16. TXORIA GOIAN KANTARI
LETRA

Txoria goian kantari,
gu hementxe dantzari.
Zapia lurrera bota,
eta gora ekarri.
Bat, bi, hiru, lau,
bost, sei eta zazpi,
galtzen duena etorri.

NOLA JOLASTU

Sokara sartzen denak eskuan zapia darama.
Abestiak dioenean, zapia bota eta jaso egin behar
du. Ondoren irten.

Soka Kanta: Suge gorria

12. SUGE GORRIA
LETRA

Suge gorria dugu;
sugea ez ikutu,
ikutuz gero izorratu.

NOLA JOLASTU

Bi lagun sokari ematen. Hirugarren lagun
batek salto egiten du abestia bukatu arte.
Abestia bukatzen denean, azken hitza errepikatzen
jarraitzen da (IZORRATU) soka arin emanez,
txarto egin arte.

Soka Kantak (Indautxuko Eskola)

SOKA SALTOAN ERABILTZEKO ABESTIEN BILDUMA:

1. Saltokoa, saltoka
2. Hilabeteak
3. Aita, ama
4. Maribelen krabelina
5. Bat eta bi
6. A, e, i o, u
7. Aitita eta amama
8. Bat, Matxin Parrat
9. Bela, bela jauna
10. Matxin, Matxin
11. Do, re, mi (1)
12. Suge gorria
13. Maria izenak
14. Mari Andresa(re)n
15. Oiloa hil eta gero
16. Txoria goian kantari
17. Urkiola aldapan gora
18. Gure gelakoena
19. Do, re, mi (2)
20. Hamabostarena

Pitx (Euskal Dantza)

Iturria (Euskal Dantza)

Borobiloa (Euskal Dantza)